काठमाडौं । अलैंचीको बोटको सराबाट बनेका हस्तकलाका सामग्रीको माग बढ्दै गएको छ । ताप्लेजुङको फुङलिङ नगरपालिका–२ की माया गुरुङले अलैंची टिपिसकेपछि खेर जाने बोटलाई विभिन्न किसिमका हस्तनिर्मित सामग्री उत्पादन गर्दै आएकी छिन् । २०६८ सालदेखि खेर गएका अलैंचीका बोटबाट हरेक किसिमका हस्तकला निर्मित विभिन्न सामान उत्पादन सुरु गरेको गुरुङले बताइन् । आफ्नै सिप लगाएर अलैंचीको बोटको सराबाट बनेको पिर्कादेखि सुरु गरेर अहिले ५० किसिमका विभिन्न आकर्षित सामग्री उत्पादन गर्न सफल भएको गुरुङले बताइन् । ‘अलैंचीको बोट, घाँस, पराल केही हुँदैन, न त अलैंचीको बोटलाई कुहाएर मल नै बनाउन सकिन्छ,’ उनले भनिन्, ‘अलैंचीको सराबाट पनि केही हुन्छ भन्ने आसले सुरुमा १ लाख ५० हजारबाट सुरु गरेकी थिएँ । तर,अहिले २५ लाख रूपैयाँसम्मको बिक्री वितरण भइरहेको छ । विभिन्न संस्थाबाट अनुदानमा हस्तनिर्मित उत्पादित सामग्रीका लागि विभिन्न किसिमका चाहिने मेसिन, तान जस्ता सामान प्राप्त भएको छ ।’ अलैंचीको सराबाट बनेका हस्तनिर्मित सामग्रीलाई मानिससमक्ष २÷४ वर्ष चिनापरिचित गर्न मुस्किल भएको पनि उनले बताइन् । केही समयपछि अलैंचीको सराबाट बनेका सामग्री परिचित हुँदै गएपछि धेरै माग बढ्न थालेको उनको कथन छ । ‘हस्तनिर्मित सामग्रीको बिक्रीबाट सन्तोषजनक आम्दानी भएपछि अहिले उनले २० जना महिलालाई पनि अलैंचीको सराबाट हस्तकलाका सामग्री बनाउन रोजगार दिएकी छिन् । उनले अलैंचीका खेर जाने बोट किसानका लागि आम्दानीको स्रोत बन्नसक्ने बताइन् । अलैंचीको सराबाट कुशन, चप्पल, बास्केट, ब्याग, चकटी, झल्ला, थरी थरीका डाला, कप, पर्सजस्ता सामग्री बन्छन् । त्यस्ता सामग्री निकै टिकाउ, बलिया र जति पुरानो हुँदै गयो त्यति चम्किँदै जाने उनको अनुभव छ । गुरुङले इलाममा यस्ता सामान बनाउने प्रशिक्षणसमेत दिने गरेको बताइन् । तालिमबाट प्राप्त सीपलाई व्यवहारमा परिणत गरी विगतमा प्रयोगविहीन रहेका अलैंचीका बोटका सरा आयआर्जनको माध्यम बनाउन उनको सुझाव छ । स्थानीय सरकार लगायत विभिन्न क्षेत्रबाट यसको सुनुवाइ भएमा वा बृहत् मात्रामा यसको प्रचारप्रसार हुँदै गए थप उत्पादनका कार्यक्रम अघि बढाइने उनले बताइन् । अलैंचीको बोटबाट निर्मित हस्तकलाका सामग्रीको व्यवसाय विस्तार गर्दै आत्मनिर्भर बन्ने गुरुङका कर्मचारी तथा सहभागी महिलाले विश्वास व्यक्त गरे । यस प्रकारको तालिम अन्य जिल्लामा पनि सञ्चालन गर्न सहभागी महिलाको सुझाव रहेको छ । देशका विभिन्न मेला–प्रदर्शनीमा अलैंचीको सराबाट निर्मित हस्तकलाका सामग्री प्रदर्शन र बिक्री गर्ने गरेपछि यसतर्फ सरोकारवाला निकायले पनि चासो दिएको गुरुङले बताइन् । फोहोरलाई मोहोरमा बदल्नसक्ने विश्वासका साथ तालिममा सहभागी हुन घन्टौं पैदल यात्रा गरेर धेरै संघर्ष गर्नु परेको उनको भोगाइ बताइन् । केही पहिले बहुमूल्य कृषि उपज अलैंचीको मूल्यमा लगातार गिरावट आउँदा निराश बनेका किसान तथा व्यवसायीलाई यो सीपले विकल्प दिनसक्ने उनको जानकारी छ । नेपालमा उत्पादित हस्तकलाका सामग्रीको विश्वबजारमा आकर्षण बढिरहेको उनी बताउँछिन् । वास्तुशास्त्र अनुसार पनि अलैंचीको सराबाट बनेका सामग्री घरभित्र प्रयोगमा ल्याउँदा राम्रो हुने गरेको उनले बताइन् ।
