– अर्जुननरसिंह के.सी. –
बैरगनिया सम्मेलन र जनक्रान्ति
रौतहटको सदरमुकाम गौर नजिक भारतीय रेलवे स्टेशन रहेको बैरगनियाभन्दा केही दक्षिणतिरको एउटा थोत्रा र उपयोगहिन भईसकेको राईसमिलको गोदामघरलाई नेपाली काँग्रेसका कार्यकर्ताहरुले सरसफाई र सजिसजवाट गरेर पार्टीको विशेष सम्मेलनको लागि कामचलाउ बनाए । सो सम्मेलनको सम्पूर्ण व्यवस्थापनको रेखदेख र समन्वय, सुवर्ण शम्शेर वीरगञ्जमा कार्यरत रहँदादेखिका निकटतम सहिद तेजबहादुर अमात्यले गर्नुभएको थियो ।
वि.सं. १९०३ साल असोज २ गतेको राती नरसंहार कोतपर्व मच्चाएर टुकीको गाजलले रानी राज्यलक्ष्मीबाट ल्याप्चे लगाएर तमसुक गरी जंगबहादुरले हत्याएको राज्यसत्ता फिर्ता ल्याई प्रजातन्त्र र विकासको बाटोमा लगाउन १०४ वर्ष लाग्यो । यस्तो युगान्तकारी परिवर्तन नेपाली धर्तीमा ल्याउन, मानौ नियतिले नेपाली काँग्रेसलाइ पर्खिरहेको थियो । काँग्रेस र उसका संघर्षको पहिलो लक्ष्य पूरा हुन गईरहेको थियो ।
२००७ साल आश्विन १० र ११ गते यही थोत्रो गोदामघरमा बसेर नेपाली काँग्रेसका करिब दुईसय प्रतिनिधिहरुले नेपाललाई अन्धकार र पशुवत जीवनबाट उज्यालो नवयुगतिर लैजाने भाग्य र भविष्यको लागि मर्न तयार भएर जनक्रान्तिको घोषणा गरे । तर उक्त सम्मेलनमा गणेशमान सिंह भने उपस्थित हुनुभएको थिएन । गणेशमानजी र सुन्दरराज चालिसेलाई काठमाडौं मोर्चा को जिम्मेवारी दिनुका साथै जनक्रान्तिको लागि स्थलगत व्यवस्थापन, तयारी र संयन्त्र निर्माण गर्न पार्टीले त्यो बेला काठमाडौं पठाएको थियो । इन्द्रजात्राको दिन बसन्तपुरमा भेला हुने राणा शासकहरुलाई बम आक्रमणद्वारा उडाइदिने मिशन बोकेर केही हातहतियार सहित उहाँहरु काठमाडौं आएर अत्यन्त गोप्य तवरले तयारी गरिरहनु भएको थियो ।
बैरगनिया सम्मेलनले नेपाली काँग्रेसको सम्पूर्ण ताकत देशभित्र एकत्रित गर्ने प्रस्ताव पारित गर्यो, अब उप्रान्त नेपाली काँग्रेसले नेपालभित्रै काम गर्नेछ र राणा शासन समाप्त पार्न छिट्टै सशस्त्र क्रान्ति गर्नेछ । सो सम्मेलनले पार्टीका सभापति माृतकाप्रसाद कोइरालालाई क्रान्तिका डिक्टेटर चयन गर्यो । निर्णय र आदेश अनेकतिरबाट हुँदा लक्ष्य हासिल हुँदैन भन्ने परिणाममुखी निष्कर्षका साथ उहाँलाई डिक्टेटर बनाइएको थियो । डिक्टेटर कोइराला ले भन्नुभयो, हाम्रो यो संघर्ष भारतको झन् १९४२ को अगस्त क्रान्तिजस्तो हुनेछ ।
वैरगनिया सम्मेलनले पूर्वी क्षेत्रमा क्रान्ति सञ्चालनको सम्पूर्ण निर्णय अधिकार बीपी कोइरालालाई र पश्चिम क्षेत्रको सम्पूर्ण निर्णय अधिकार महेन्द्र विक्रम शाहलाई सुम्पियो । दुवै क्षेत्रको कमाण्ड समन्वय सुवर्ण शम्शेरको जिम्मामा थियो । साथै १२ वटा मोर्चाको कमाण्डरमा काठमाडौं उपत्यकाको लागि गणेशमान सिंह, कैलाली कञ्चनपुरको लागि सीबी सिंह, नेपालगञ्जको लागि बाबुकृष्ण शर्मा, तौलिहवाको लागि भक्ति शम्शेर, शिवराज खजहनीको लागि गोपाल शम्शेर, भैरहवाको लागि डा. केआई सिंह, नवलपरासीको लागि बालचन्द्र शर्मा, बारा पर्सा रौतहटको लागि थीरबम मल्ल र तेजबहादुर अमात्य, जनकपुरको लागि रुद्रप्रसाद गिरि, सप्तरीको लागि कृष्णप्रसाद भट्टराई, विराटनगरको लागि केशवप्रसाद कोइराला र झापाको लागि भैरवप्रसाद आचार्य तोकिनु भयो ।
